Laboratorija za dijetarne interventne nutritivne studije sa eksperimentalnom kuhinjom (LDISEK)

Osnovna aktivnost Laboratorije za dijetarne interventne studije sa eksperimentalnom kuhinjom je sporovođenje dijetarnih intervencija koje imaju za cilj ispitivanje i potvrdu delovanja nutritivnih i nenutritivnih sastojaka hrane na zdravlje ljudi i prevenciju bolesti.

I Kliničke studije (dizajn, faze, ispitanici)
Kliničke studije u LDISEK-u sprovode se u skladu sa svim principima Dobre kliničke prakse. Sve studije su odobrene od strane odgovarajućih Etičkih odbora i komiteta u zemlji i sprovode se uz poštovanje definisanih etičkih principa.

U LDISEK-u se sprovode studije I, II i III faze:
– u okviru I faze ispitivanja studije su uglavnom dizajnirane kao nekontrolisane, sprovode se najčešće na zdravim ispitanicima i imaju za osnovni cilj ispitivanje bezbednosti pojedinih sastojaka namirnica u planiranim interventnim dozama. Uokviru ovih studija ispituje se i metabolizam i bioraspoloživosti bioaktivnih sastojaka.
– u okviru II faze ispitivanja studije su uglavnom dizajnirane kao kontrolisane, sprovode se na zdravim ispitanicima i ispitanicima sa pojedinim faktorima rizika i imaju za cilj ispitivanje efekata sastojaka namirnica na zdravlje.
– u okviru III faze ispitivanja studije kontrolisane, sprovode se na zdravim ispitanicima i ispitanicima sa pojedinim faktorima rizika i imaju za cilj ispitivanje efekata u različitim populacijama, ispitivanje dozne zavisnosti, mogućih interakcija sa drugim sastojcima hrane, lekovima, faktorima životnog stila i sl., kako na nivou kinetike i delovanja.

Osnovu aktivnosti čini dizajniranje i sprovođenje randomizovanih, duplo slepih, placebo kontrolisanih studija paralelnog ili unakrsnog dizajna, kao „zlatnog“ standarda u nutritivnim kliničkim studijama, i kliničkim studijama generalno. Istovremeno, u sklopu ove laboratorije sprovode se i observacione studije, odnosno studije preseka s ciljem procene statusa pojedinih nutrimenata kao i pojedinih biomarkera rizika. U najvećoj meri aktivnosti ove laboratorije usmerene su ka ispitivanjima u oblasti prevencije kardiovaskularnih ali i drugih hroničnih bolesti.

U studije se zavisno od dizajna, parametara koji se prate, ishoda i svrhe ispitivanja uključuju:
1. zdravi ispitanici – u studijama u oblasti primarne prevencije
2. osobe sa prisutnim faktorima rizika za nastanak kardiovaskularnih bolesti (gojazne osobe, osobe sa dislipidemijom, hiperglikemijom, visoko-normalnim krvnim pritiskom, pušači) – u studijama u oblasti sekundarne prevencije
3. pacijenti sa kardiovaskularnim oboljenjima i dijabetesom- u saradnji sa kliničkim centrima, u oblasti tercijarne prevencije

Na osnovu klasifikacije biomarkera i faktora rizika koji se prate dva osnovna tipa studija obuhvataju studije bezbednosti i studije efikasnosti.
Biomarkeri i faktori rizika koji se određuju u okviru „proof-of concept“studija su:
1. antripometrijski parametri: težina, visina, indeks telesne mase, obim struka, parametri kompozicije organizma određeni metodom bioimpedance (težina masnog tkiva, ukupna težina vode, težina nemasnog tkiva)
2. biohemijski parametri: rutinske biohemijske analize (detaljan status lipida, nivo glukoze, enzimi jetre, bubrega i sl.); status folata; antioksidativni/prooksidativi status (TAS, TOS, PAB, MDA, SH-grupe, katalaza, GPx, SOD, GSH, GSSH, AOPP i dr.), serološki biomarkeri inflamacije (sedimentacija, C-reaktivni protein; IL-6; IL-1; TNF-), serološki matkeri funkcije endotela (ET-1).
3. parametri krvne slike
4. vrednosti krvnog pritiska
5. parametri imunološkog statusa:
– nivo ukupnih antitela IgA, IgG, IgM i IgE klase i nivo imunoglobulina pojedinih klasa specifičnih na proteine hrane (mleko i pojedinačni alergeni mleka, glijadin i drugi alergeni žitarica, alergeni mesa, ribe , jaja) (ELISA)
– imunofenotipizacija imunskih ćelija: limfocita i monocita (ekspresija CD3/CD4/CD8 površinskih antigena)
– nivo salivarnih imunoglobulina
6. biomarkeri statusa i funkcije ćelija:
– markeri aktivacije trombocita i njihove agregacije sa monocitima i trombocitima (protočna citometrija)
– lipidni status ćelijske membrane eritrocita, trombocita i limfocita (gasna hromatografija)
– redoks status i rezistencija na proksidativne faktore (protočna citometrija, ELISA i spektroskopske metode)
– inflamatorni status i rezistencija na proinflamatorne stimuluse (protočna citometrija, ELISA i spektroskopske metode)

II Naučni cilj i eksperimentalni pravac laboratorije
Kao što je pomenuto, osnovni naučni cilj laboratorije je potvrda povoljnih efekata pojedinih sastojaka namirnica na zdravlje, s posebnim akcentom na zdravlje kardiovaskularnog sistema. Studije u oblasti prevencije dizajnirane su tako da odgovaraju zahtevima Evropskog regulatornog tela za bezbednost hrane (EFSA – European Food Safety Authority), odnosno Ekspertske komisije za ishranu, dijetetiku i alergije ovog tela (NDA- Expert Panel for Nutrition, Dietetics and Allergy) u pogledu trajanja, ispitanika, relevantnih doza, bioraspoloživosti i sl. Na taj način rezultati dobijeni u okviru kliničkih studija sprovedenih u LDISEK-u ulaze u sastav tzv. dosijea o povoljnim zdravstvenim efektima tj. mogu se koristiti kao deo dokumentacije za naučnu osnovu zdravstvene izjave (eng. health claim). Ovakav pristup deo je celokupne strategije CENM-a, koje je usmeren na translaciju naučnih saznanja i omogućen multidisciplinarnim, interdisciplinarnim i transdisciplinarnim timom i samim pristupom.
Aktivnosti Laboratorije za dijetarne interventne studije sa eksperimentalnom kuhinjom podržane su aktivnostima drugih laboratorija koje funkcionišu u sklopu CENM-a, uključujući Laboratoriju za analizu lipida i određivanje lipidnog statusa i Laboratoriju za molekularnu i ćelijsku biologiju i imunohemiju, u kojoj se analiziraju uzorci biološkog materijala sakupljeni u okviru kliničkih studija, Laboratoriju za javno zdravlje, u delu koji se odnosi na procenu dijaternog unosa nutrijenata i nenutritivnih sastojaka namirnica primenom različitih instrumenata (upitnici, dnevnici ishrane i sl.) kao i obradu dobijenih rezultata, Laboratoriju za matematičko modelovanje i statističku analizu i Laboratoriju za diseminaciju naučnih rezultata.
Od septembra 2013. godine Laboratorija funkcioniše u novom prostoru (Cara Dušana 6) koji je konstruisan tako da odgovara svim zahtevima dijetarnih interventnih studija i obuhvata više odvojenih celina sa optimalnom komunikacijom: centralni deo za boravak ispitanika, prostoriju za uzorkovanje biološkog materijala, prostoriju za antropološka merenja, prostoriju za obradu biološkog materijala, biohemijsku laboratoriju i laboratoriju za citometriju i imunohemiju. Od posebnog značaja je postojanje eksperimentalne kuhinje u sklopu laboratorije, u kojoj je moguće sprovesti akutne dijetarne intervencije. Laboratorija ima dva posebna dela: kuhinjski deo u kojoj se pripremaju i serviraju obroci-dijetarne intervencije i deo za boravak ispitanika, u kome se sprovodi sama intervencija. Veoma važan deo čini prostorija za skladištenje biološkog materijala, prostorija za skladištenje dokumentacije u materijalnoj i elektronskoj formi. Sve baze za skladištenje podataka formulisane su u skladu sa najstrožijim zahtevima dokumentovanja i sledljivosti.

III Projekti
– FP7: “Bacchus- Beneficial effects of dietary bioactive peptides and polyphenols on cardiovascular health in humans – Povoljni efekti dijetarnih bioaktivnih peptida i polifenola na kardiovaskularno zdravlje ljudi” (2011 – 2015), koordinator: Institut za proučavanje hrane, Norvič, Velika Britanija
– FP7: “BaSeFood- Sustainable exploitation of bioactive components from the Black Sea Area traditional foods – Održiva eksploatacija bioaktivnih komponenata iz tradicionalne hrane crnomorskog regiona” (2009 – 2012), ), koordinator: Univerzitet u Bolonji, Italija
– COST akcija: “Infogest- Improving health properties of food by sharing our knowledge on the digestive process – Poboljšanje povoljnih efekata hrane širenjem naučnih znanja o digestivnim procesima”, (akr.; 2011-2015), koordinator : Nacionalni institut za agronomslka istraživanja -INRA, Francuska

Bilateralni projekti:

- Bilateralna saradnja Srbija-Francuska “Pavle Savić “Identification of cellular and molecular targets of plant bioactives on human blood cells: clinical and in-vitro studies” (Identifikaciji ćelijskih i molekulskih ciljnih mesta delovanja biljnih bioaktivnih jedinjenja na krvne ćelije: kliničke i in vitro studije); (2012-2014)
Nacionalni projekat
– Biološki mehanizmi, nutritivni unos i status polinezasićenih masnih kiselina i folata: Unapređenje ishrane u Srbiji.(MNTRS 46030) (2011-2014) (Rukovodilac prof. dr. Marija Glibetić).

IV Akademska pozadina – doktorske teze i kvalitet publikacija
Aleksandra Konić Ristić: Uticaj biljnih polifenola na aktivaciju trombocita i njihovu agregaciju sa ćelijama endotela, krvnim i malignim ćelijama, Farmaceutski fakultet u Beogradu, 2013 (2hM21 i 1hM23)
Nevena Kardum: Uticaj konzumacije soka od ploda aronije na antioskidativni/prooksidativni status i profila masnih kiselina kod zdravih osoba i osoba sa fakrtorima rizuka za nastanak kardiovsakularnih bolesti, Farmaceutski fakultet- planirana odbrana decembar 2014 (M21 i M22)

Publikacije:
1. Konić Ristić A., Srdić-Rajić T., Kardum N. and Glibetić M. (2013). Biological activity of Aronia melanocarpa antioxidants pre-screening in an intervention study design J Serb Chem Soc, 78(3), 429–443.
2. Konić-Ristić A., Srdić-Rajić T., Kardum N., Aleksić-Veličković V., Kroon P.A., Hollands W.J., Needs P.W., Boyko N., Hayran O., Jorjadze M. and Glibetić M. (2013). Effects of bioactive-rich extracts of pomegranate, persimmon, nettle, dill, kale and Sideritis and isolated bioactives on arachidonic acid induced markers of platelet activation and aggregation. J Sci Food Agric, doi:10.1002/jsfa.6328. (IF: 1.759)
3. Glibetic M, Konic-Ristic A, Srdic-Rajic T, Kardum N, Kroon PA, Hollands W, Boyko N. Acute effects of hot water infusions of mountain tea, nettle and dill on platelet function in subjects with metabolic syndrome: a randomised controlled intervention study. Traditional Food International 2012, 4-5th October, 2012., Cesena, Italy
4. Kardum N, Konic-Ristic A, Glibetic M, Srdic-Rajic T, Kroon PA, Hollands W, Woodcock M, Boyko N. Effects of 6 weeks of pomegranate juice consumption on cardiovascular disease risk biomarkers in subjects with metabolic syndrome: a randomised controlled intervention study. Traditional Food International 2012, 4-5th October, 2012., Cesena, Italy.
5. Konic-Ristic A, Stanojkovic T, Srdic-Rajic T, Zdunic G, Savikin K, Glibetic M. Anti-proliferative and cell-cycle effects of chokeberry and pomegranate juices on colon cancer cells in vitro. 11th FENS European Nutrition Conference, 26-29th October, 2011, Madrid, Spain. Abstract book, p.364, pp. 27/783.
6. Srdic-Rajic T, Konic-Ristic A, Arsić A, Zec M, Stojanović F, Kardum D. Effect of acute intake of Aronia melanocarpa juice on antioxidative status and platelet function-ex vivo study. 11th FENS European Nutrition Conference, 26-29th October, 2011, Madrid, Spain. Abstract book, p.339, pp.27/473.
7. Konic-Ristic A, Srdic-Rajic T, Arsić A, Djekić Ivanković M, Kardum D, Glibetić M. Effect of long-term consumption of Aronia melanocarpa juice on antioxidative status of patients with metabolic disease. 5th International Conference on Polyphenols and Health, 17-20th October, 2011, Sitges, Spain. Ab. book, pp 509.

Tim Laboratorije za nutritivne interventne studije sa eksperimentalnom kuhinjom čine:
dr sc. Aleksandra Konić Ristić
dr sc. Manja Zec
mr Nevena Kardum, PhD student
dr sc. Danijela Ristić Medić
dr sc. Gordana Perović Ođijano
Milica Kojadinović, dipl. biohemičar, PhD student
Slavica Ranković, dipl. biolog. PhD student
Filip Stojanović, laboratorijski tehnolog


Hrana sa dušom – Srbija

Izjava Dr Marije Glibetić

Dešavanja/Najave

Arhiva

Flag Counter

48??8?